Sunday, July 16, 2017

30. Thơ PHẠM CAO HOÀNG "Cha tôi" và những bài thơ khác

Phạm Cao Hoàng - Photo by Lê Chỉnh (1982)


CHA TÔI

và bài thơ tôi viết đêm nay
là bài thơ sau bốn mươi năm
kể từ hôm vượt đèo Ngoạn Mục xuống Sông Pha
chạy ra Tuy Hòa
trở vô Sài Gòn
và nhận tin cha tôi đã chết
ông qua đời khi chiến tranh kết thúc
để lại trần gian nỗi nhớ khôn nguôi  
để lại đàn con trên quê hương tan tác   
để lại trong tôi vết thương  mang theo suốt cuộc đời

bốn mươi năm rồi con vẫn nhớ, cha ơi!
ngày mùa đông cha mặc áo tơi ra ruộng
ngày nắng lửa cha gò mình đạp lúa
những sớm tinh mơ cùng đàn bò lầm lũi đi về phía bờ mương
rồi mùa thu cha đưa con đến trường
con thương ngọn gió nồm
mát rượi tuổi thơ những ngày đầu đi học
đi ngang qua Duồng Buồng bọn nhỏ trong thôn vẫn thường trêu chọc:
chiều chiều ngọn gió thổi lên
học trò Thầy Bốn chẳng nên đứa nào
thương cha một đời lận đận lao đao
cầm lấy chiếc cày để tay con được cầm cuốn sách
thương chiếc áo cha một đời thơm mùi đất
thương đất quê mình thơm mãi mùi hương
rồi mùa thu cha đưa con đến trường
con thương những con đường
cha đã dẫn con đi về phía trước
con vẫn còn đi sao cha đành dừng bước
bốn mươi năm trời con thương nhớ, cha ơi!

March 22, 2015

Mương dẫn thủy bắt nguồn từ đập Đồng Cam
Photo by PCH - Tháng 9.2017


BÒ VÀ NGƯỜI

không rõ kiếp trước chúng tôi là gì
không biết kiếp trước các bạn là gì
nhưng kiếp này các bạn may mắn hơn chúng tôi
vì các bạn là người
còn chúng tôi là bò

các bạn nhốt chúng tôi trong chuồng
tước đoạt tự do của chúng tôi
xỏ mũi chúng tôi
buộc chúng tôi phải tuân phục
quất vào lưng chúng tôi
những lằn roi rướm máu
bắt chúng tôi kéo xe kéo cày
mệt lả
vắt sữa chúng tôi
cạn kiệt
lấy da chúng tôi làm giày để đi
làm trống để gõ
xẻ thịt chúng tôi
để ăn

đêm, chúng tôi nằm trong chuồng
nhìn những lằn roi rướm máu trên lưng mình
mà ứa nước mắt
đêm, chúng tôi nằm trong chuồng
mơ cùng nhau giấc mơ tự do
mơ về những đám mây trắng, những đồng cỏ xanh, những thảo nguyên bát ngát
mơ để mà mơ
ôi, những giấc mơ chưa bao giờ trở thành hiện thưc
  
cứ như vậy chúng tôi sống trong sự quản lý của các bạn
sống hiền lành chơn chất và chịu đựng sự tàn bạo của các bạn
sống thật thà ngay thẳng dù biết các bạn là những kẻ gian lận dối trá tham lam

chúng tôi chỉ đem lợi ích đến cho các bạn
hoàn toàn không phiền hà gì các bạn
không tin, các bạn cứ mở cửa chuồng
thả chúng tôi ra
chúng tôi sẽ an nhiên tự tại ra đi mà không đòi hỏi gì ở các bạn
chúng tôi trở về với thiên nhiên
chúng tôi trở về với bao la trời đất
chúng tôi trở về với thế giới của chúng tôi


chúng tôi, những con bò Việt Nam
chỉ đem lợi ích đến cho các bạn 

thế nhưng các bạn không biết ơn chúng tôi
trước khi giết chúng tôi để xẻ thịt
các bạn hành hạ tra tấn chúng tôi bằng cách bơm nước vào cơ thể chúng tôi cho đến khi nào chúng tôi vật vã
các bạn lấy búa đập mạnh vào đầu  chúng tôi
thực hiện bản án tử hình cho kẻ đã từng giúp các bạn

chúng tôi đem lợi ích đến cho các bạn
nhưng mỗi khi tức ai các bạn lại chửi: ngu như bò
các bạn đọc những dòng dưới đây rồi sẽ biết bò có ngu không
sau khi bị giết, chúng tôi trở thành xác chết
các bạn ăn thịt chúng tôi có nghĩa là các bạn ăn xác chết
chúng tôi, những kẻ chay tịnh chỉ biết ăn cỏ ăn rơm ăn rạ
các bạn, những kẻ ăn xác chết
ai mới đáng gọi là ngu?

Virginia, 23.7.2018


TÔI ĐANG VẼ TÂM HỒN CỦA BẠN

Tặng anh Trương Vũ
  
khi tôi ngồi trước giá vẽ
bắt đầu những nét chấm phá phác thảo chân dung bạn
đôi mắt của bạn có thể mơ màng hay đầy nghị lực
khuôn mặt của bạn có thể dịu dàng hay cương trực
nụ cười của bạn có thể ưu tư hay hồn nhiên
vai của bạn có thể thẳng hay nghiêng
sao cũng được
miễn là bạn phải là bạn

tôi là họa sĩ tự nguyện chọn những nhân vật mà mình muốn vẽ
khuôn mặt mỗi người có thể khác nhau
nhưng những nhân vật tôi chọn đều có một điểm giống nhau:
các bạn là người có một tâm hồn đẹp
tôi tin điều đó
và khi vẽ chân dung bạn
có nghĩa là tôi vẽ tâm hồn của bạn
tôi vẽ tấm lòng nhân hậu của bạn
và nếu cuối cùng chúng ta có được bức chân dung đẹp
thì chính bạn là người góp một phần rất lớn trong việc sáng tạo ra tác phẩm đó

khi tôi ngồi trước giá vẽ
bắt đầu những vệt sơn dầu  vẽ chân dung bạn
bạn ngồi đó nhiều tiếng đồng hồ
trên chiếc ghế dành cho người mẫu
có lúc bạn sẽ rất mệt mỏi và ngủ gục
thì cứ ngủ, không sao đâu
vì tôi đang vẽ tâm hồn bạn mà
một tâm hồn luôn luôn tỉnh thức
và lúc này đây
bạn hãy nghĩ về những người mà bạn yêu thương nhất
đất nước của bạn
gia đình của bạn
bạn bè của bạn
những ân nhân trong cuộc đời bạn
để khuôn mặt của bạn trên bức chân dung
sẽ là một khuôn mặt tràn đầy yêu thương và thánh thiện

Virginia, October 12, 2017

Họa sĩ Trương Vũ – Photo by Phạm Cao Hoàng - Virginia, 6 December 2015

  
XIN CHO TÔI ĐƯỢC LÀM NGƯỜI VIỆT NAM

mấy anh ngỗng Bắc Mỹ  bay rất nhanh rất xa
nhưng khi đi bộ thì cứ tà tà

cách đây 6 ngày
bọn theo chủ nghĩa dân tộc da trắng lái xe đâm chết người ở Charlottesville, miền đông nước Mỹ
Charlottesville cách chỗ tôi đang ở khoảng 2 tiếng lái xe
và mới hôm qua
bọn Hồi Giáo cực đoan lái xe đâm chết người ở Barcelona, Tây Ban Nha
nhưng với đàn ngỗng này thì bất cứ người lái xe nào
dù là da trắng
dù là da đen
dù là da đỏ
dù là da vàng
dù là Hồi Giáo
dù là Thiên Chúa Giáo
không ai lái xe đâm vào chúng
ai cũng chờ chúng qua đường rồi mới tiếp tục lái xe đi

Ảnh chụp ở đường Hollinger (Fairfax, VA) lúc 6:30 sáng hôm nay, 18.8.2017. 
Photo by Phạm Cao Hoàng.

vào năm 2001, ở Seatlle
một chàng ngỗng Bắc Mỹ còn nhỏ chưa biết bay
đi lạc vào trong xóm và người dân bắt được
ông Thị Trưởng thành phố Seattle tổ chức một buổi lễ rình rang
chỉ để làm một việc duy nhất:
trả tự do cho chàng bằng cách mang chàng thả xuống hồ Washington
buổi lễ trả tự do cho anh chàng ngỗng Bắc Mỹ
mang tính biểu tượng nhằm truyền đi thông điệp của ông Thị Trưởng:
hãy tôn trọng và bảo vệ sự sống của loài ngỗng này

xem ra, trong nhiều trường hợp
làm ngỗng Bắc Mỹ coi bộ tự do hơn, an toàn hơn là làm người
nếu quả thật có kiếp sau
thì kiếp sau xin cho tôi làm ngỗng Bắc Mỹ
vì nếu là ngỗng Bắc Mỹ
sẽ không ai kỳ thị tôi
không ai thù ghét tôi
không ai lái xe đâm vào tôi
không ai ăn thịt tôi

nhưng bạn ơi
nếu làm ngỗng Băc Mỹ
tôi sẽ có một nỗi buồn mà tôi không vượt qua nổi:
tôi có đôi cánh để có thể bay đi khắp nơi
nhưng tôi sẽ không bao giờ còn cơ hội bay về quê hương tôi
vì nếu tôi bay về đó
chắc chắn tôi sẽ biến thành đĩa tiết canh và đĩa mồi
cho mấy anh bợm nhậu
mà tôi thì vẫn muốn trở về quê hương
nên thôi, tôi vẫn xin tiếp tục làm người
làm một người Việt Nam
Việt Nam
mãi mãi

Virginia, 18.8.2017

Dùng xe tấn công kỳ thị chủng tộc ở Charlottesville, Virginia ngày 12-8.2017,

1 người chết, 19 người bị thương - Ảnh: The WP


THƠ TẶNG NGƯỜI THI SĨ Ở GARLAND

Gửi anh Nguyễn Xuân Thiệp

nâng ly nào, mừng ngày chàng trở lại
mừng người thi sĩ đến từ Garland vẫn hồn nhiên vẫn vô tư như thời Hoa Hồng (1)
tặng cho chàng một đóa Phù Dung
và nghe chàng đọc thơ
tôi khóc, những đôi giày bên bờ sông Danube (2)
nâng ly nào, hỡi người thi sĩ cô đơn đến từ Texas
buổi chiều sơn dầu ở studio Trương Vũ đầy tranh
buổi chiều miền đông với những đồng cỏ xanh
chàng nói về thơ
về những bài tản mạn bên tách cà phê (3)
về phố văn (4)
và những tháng năm tràn đầy kỷ niệm
nâng ly nào, hỡi người thi sĩ hào hoa của một thời Đà Lạt
buổi chiều trở về từ ký ức chiến tranh
nhắc với nhau những kỷ niệm chưa quên
thương bạn bè người còn kẻ mất
và không quên một ly cho người họa sĩ ở đường Natick (5)
hoàng hôn xuống dần trong nỗi nhớ mênh mang

Virginia, July 3, 2017

(1)       Đường Rose ở Đà Lạt, nơi Nguyễn Xuân Thiệp có nhiều kỷ niệm.
(2)       Tựa đề một bài thơ của Nguyễn Xuân Thiệp
(3)       Loạt bài tản mạn nổi tiếng của Nguyễn Xuân Thiệp ở hải ngoại.
(4)       Tạp chí PHỐ VĂN do Nguyễn Xuân Thiệp chủ biên (2000-2008).
(5)       Đinh Cường (1939-2016)

Đứng: Nguyễn Minh Nữu   Trương Vũ   Nguyễn Quang   Phạm Cao Hoàng

Ngồi: Nguyễn Mạnh Hùng   Phạm Nhuận   Nguyễn Tường Giang   Nguyễn Xuân Thiệp
Studio Trương Vũ, Virginia, July 1, 2017


Ở NEW JERSEY, GẶP LẠI PHẠM VĂN NHÀN

sau chiến tranh chúng ta là những người sống sót
còn gặp lại nhau là đủ vui rồi
đêm ở New Jersey
nhắc với nhau về những ngày tháng xa xôi
về người bạn đề thơ trên vách tường năm ấy (1)
về người bạn lên Pleime rồi chẳng bao giờ trở lại (2)
về người bạn mấy lần bị thương ở Bình Định Qui Nhơn (3)
về cà phê quán sớm bên đường
về căn nhà cửa không bao giờ khóa
từ chiến trường
bạn trở về nơi đó
lặng lẽ ngồi nơi chiếc bàn bên cửa sổ
viết truyện thời chiến tranh
viết thật nhanh - mai còn đi hành quân
viết cho kịp - biết đâu không còn gặp lại bạn bè khu sáu
và bạn tôi như thuyền không bến đậu
ngày ở cao nguyên đêm xuống đồng bằng
ôi một thời đi giữa chiến tranh
sống và chết chỉ cách nhau trong tích tắc
sau chiến tranh chúng ta là những người sống sót
còn gặp lại nhau là đủ vui rồi
cụng ly nào! -  mai mình lại chia tay

New Jersey, May 7, 2017
______________________________________________
(1)       Lê Văn Trung
Tình không không cửa không nhà
Lòng như mây trắng bay qua biển chiều...

(2)       Nguyễn Phương Loan, tử trận ở Pleime năm 1969
(3)       Trần Hoài Thư

Phạm Văn Nhàn – Phạm Cao Hoàng

Photo by Tô Thẩm Huy. New Jersey, May 7, 2017


DẪU THẾ NÀO
CON CŨNG TRỞ LẠI MIỀN TRUNG

dẫu thế nào
con cũng trở lại miền trung
nơi mẹ đã ôm con bằng vòng tay bao la của biển
nơi giấc ngủ con được ru bằng tiếng sóng
nơi những ngọn phi lao nô đùa cùng tuổi thơ con
mẹ ơi!
con muốn tìm lại mảnh trăng tròn
treo lơ lửng đêm rằm nơi cửa biển
con muốn nhìn nước của đại dương và bầu trời xanh biếc
cánh chim hải âu và ngọn hải đăng
con yêu miền trung yêu biển quê mình
yêu những con còng hiền lành
và những ngư dân chất phác
yêu những đôi tình nhân
để lại dấu giày trên cát
đêm và những chiếc thuyền câu lấp lóe ngoài khơi
mẹ ơi!
xa quê hương con ngồi ở một góc trời
con nhớ biển nhớ vòng tay của mẹ
miền trung năm nào cũng phải chịu những cơn bão dữ
năm nào cũng ngâm mình trong lũ lụt kinh hoàng
và bây giờ biển khóc dân lầm than
nhìn cá chết trắng bờ thương miền trung quá đỗi
biển bình yên cả triệu năm 
nay bỗng thành nạn nhân của những mưu đồ đen tối
nạn nhân của bọn người không có trái tim
dẫu thế nào
con cũng trở lại miền trung
nơi mẹ đã ôm con bằng vòng tay bao la của biển
mỗi người một tay cùng nhau cứu biển
biển sắp chết rồi không lẽ cứ ngồi yên?

May 26, 2016

MUÔN TRÙNG BIỂN ƠI
acrylic on canvas • tháng 5.2016 
đinh trường chinh


DRAN, NGÀY VỀ
   
   Tặng anh Đinh Cường

khi trở về chàng đứng ngẩn ngơ

giọt nước mắt rơi trên nền đất cũ
đêm Dran
nhớ tiếng xe thổ mộ
về hướng Kado về phía Lạc Lâm
đêm Dran
nhớ quá tiếng đàn
và giọng hát của bạn bè một thời giang hồ bạt xứ
đêm Dran
nhớ những mảng màu của một thời tuổi trẻ
chiếc giá vẽ gian nan cùng năm tháng sương mù
khi trở về
Dran không còn mùa thu
bên kia đèo và nơi kia Đà Lạt
nhớ Schubert và Serenade
chiều rất buồn chiều trên đồi thông
đêm rất buồn đêm ở đường Hoa Hồng
đêm và những bức tranh
vẽ hoài vẫn còn dang dở

khi trở về chàng đứng ngẩn ngơ
giọt nước mắt rơi trên nền đất cũ

Virginia, April 17, 2014

Thủ bút Đinh Cường


ƯỚC MƠ CỦA NGƯỜI HỌA SĨ

Tặng anh Đinh Cường 


chàng ngã xuống
vào một đêm mùa đông ở miền đông bắc
sau những tháng năm miệt mài vẽ
vẽ chân dung những người chàng yêu quí
vẽ những kỷ niệm
ở Huế,
ở Đơn Dương,
ở Lạc Lâm,
ở Đà Lạt
vẽ tiếng kèn trong gió xoáy
vẽ cành cây chảy máu trong mùa đông
vẽ người ngồi trên chiếc ghế cũ
vẽ mùa thu chết
vẽ những tấm lòng
độ lượng 
bao dung

chàng ngã xuống
sau khi đã đi nửa vòng trái đất
và dừng chân bên khu rừng Burke
nghe tiếng chim hót buổi sáng
nghe tiếng lá xào xạc buổi chiều
những ngày mưa hiu hắt
những ngày bão tuyết hoang mang
trong garage
đằng sau giá vẽ
chàng lặng lẽ
vẽ chân dung mình
và nỗi nhớ quê hương

chàng bất ngờ ngã xuống
vào một đêm rất lạnh ở miền đông bắc
trực thăng cấp cứu đưa chàng chuyển viện
phải cứu lấy người họa sĩ này
phải cứu lấy những bức tranh còn dang dở
bạn bè âu lo
người thân khắc khoải
khi tỉnh lại
trong hơi thở mệt nhọc
chàng nói về một ước mơ:
mong sao sớm trở lại với giá vẽ

Virginia, 14.1.2013
Ghi chú: chữ in đậm là tên một số bức tranh của họa sĩ Đinh Cường



RỒI CUỐI CÙNG CŨNG PHẢI CHIA TAY

      Nhớ anh Từ Thế Mộng (1937 – 2007)
      Gửi chị Mộng Giao

dù rất sợ phải nói lời vĩnh biệt
rồi cuối cùng cũng phải chia tay
rồi cuối cùng đôi mắt anh khép lại
rời trần gian xa cuộc khổ đau này

đi về đâu hỡi người thi sĩ ấy
về quê hương gió cát tuyệt vời
một thuở Mộng Giao, một trời bè bạn
biển của quê hương, biển của một thời

đi về đâu hỡi người hiền sĩ ấy
về những đêm trăng Hải Thượng Lãn Ông (*)
về những đồi trà mênh mông chiều Bảo Lộc
về một đời thơ lận đận long đong

đời không vui tôi thành người lưu lạc
có đôi lần muốn tr
ở lại quê xưa
cụng với anh một ly, nhắc những ngày vui thuở ấy
vậy mà bao năm rồi vẫn chưa về

đời không vui tôi thành người biệt xứ
không được vuốt mắt anh trước lúc anh đi
chiều lạnh ngắt bên dòng Potomac
vĩnh biệt anh, vĩnh biệt một đời thơ

Virginia, 2007
(*) Tên một con đường ở Phan Thiết