Monday, October 28, 2019

1285. PHẠM CAO HOÀNG Duồng, một thời biển mặn


Đêm trăng trên bãi biển Duồng- Photo by benkhang


Năm 1969 và 1970 tôi dy h Dung. Dung là mt đa phương nh, nm sát bin, cnh quc l 1, cách Phan Rí khong 10 cây s v phía bc. Dân đa phương sng bng ngh đi bin và làm rung mui. Nước bin vùng này rt mn, làm mui rt tt nên mu Dung rt đượưa chung. Dung có mt con đường chính không ln lm, hai bên chi chít nhng dãy nhà hai tng bng g, trông ging nhng khu nhà thường thy trong phim cao bi M.  Dung có mt thng cnh được nhiu người biết đến: Gành Son,  vi nhng vách đá màu đ thm cùng nhng hang đng trông rt đp mt.

Mt đng nghip ca tôi, Thái Văn Thnh, có nhà  Dung, sp xếp cho tôi mt ch  trong nhà anh. Trong căn nhà này, tình c tôi li gp mt người cũng mê thơ, mê nhc: NguyDương Quang. Nguyn Dương Quang, gc Đà Lt, là sĩ quan quân đi đang đóng quân  gn đó, và gia đình Thnh cũng giúp anh có mt ch ăn  ging như tôi đ anh có nơi chn đi v. Chúng tôi tr thành bn và có nhiu k ni Dung. Nguyn Dương Quang là mu người cương trc, thng thn, nhanh nhn, tháo vác, sng đàng hoàng, và đc bit, chơi vi bn rt tt. Thi gian này, chiến tranh vn khc lit, sng và chết nhiu khi ch cách nhau trong tích tc.  Tâm trng chung ca chúng tôi là chán ghét chiến tranh, bun bã vì chiến tranh, và đau kh vì chiến tranh. T Dung, Nguyn Dương Quang đã viết bài thơ hay nht ca anh, được nhiu người yêu thích, và được gii phê bình văn hc đánh giá cao: ĐÊM CUI NĂM VIT CHO MÁ.

ĐÊM CUỐI NĂM VIẾT CHO MÁ

Nguyễn Dương Quang

đêm nay con ngi mt nơi rt xa má
đ
ếm tui con bng nước mt má đong
trong đêm tho
ng ging hin má gi
con v
a nghe, mun khóc, rt bâng khuâng

 làng này không ai đt pháo
đêm th
t bun như bước đông đi
con còn có ít gi
 hưu chiến
bi
ết đâu chng, thôi, nghĩ làm chi

my năm nay con không có tết
hình nh
ư năm ch có ba mùa
con không bu
n xuân chê đi lính
bu
n xa má như tri mưa

t xa má con làm con nhiu m
lúc nào cũng vui lúc nào cũng bu
n
có k
 vui luôn, người bun mãi
mình con c
a má cười rưng rưng

con nghe nhng dòng sông k chuyn
bi
n xa năm hp mt mt ln
chuy
n nhng xác cu xác người chìm ni
chuy
n đng loi như là phù vân

hình như cây súng con l lm
sao nó run lên khi đ
n lên nòng
tâm h
n nó như tâm hn con vy
m
t k nm, k đng , xót xa không?

trước mt con: nhng ngn đi cát máu
đêm thì th
m cùng nhng nm xương
ôi, trái tim con mãi tôn th
 má
đã d
y con hai tiếng yêu thương

t má lòng bàn tay dìu dt
con b
ơ vơ gia cuc phù sinh
dòng n
ước nào xa ngun mà không đc
s
 mt mai con lc du chân mình

thôi, má ng đêm nay ngon gic
con ng
i đưa chiếc võng rách quê nhà
đ
n vòng cu đng đi trong đêm ti
l
 s đy gic má nh con xa

1969

Tuy là mt làng quê nhưng sinh ho đây cũng chng khác gì  thành ph, cũng tim bi-da, cũng quán cà phê đy đ. Thú v nht là nhng đêm chúng tôi theo ngư dân đa phương đi thuyn ra ngoài bin, neo thuyn ngoài đó, lưới cá lên, luc và cun bánh tráng ngay trên thuyn. Ngon tuyt. Nếu là đêm trăng thì li càng thú v hơn, hn thơ tha h mà bát ngát. Người dân  đây rt thân thin, d gn gũi và d mến. Tôi hay la cà  các quán cà phê vào sáng sm, thi đim  h va đi bin v, trò chuyn, hc hi nhng kinh nghim sng ca h.

Hy, nhng cây bút tên tui đu tp trung hế Sài Gòn. Dng như chúng tôi được gi là nhng cây bút tr vì tr c v tui đi ln s năm cm bút. Đa phương nào cũng có nhng cây bút tr như vy, tuy chưa quen nhau, nhưng đu biết nhau qua các bài đăng trên báo, và khi có dp gp nhau thì tr thành bn bè rt nhanh. Khi đến mt đa phương nào,  chúng tôi đu  biết trước  dân văn  ngh   đó gm nhng ai.  Ni bt trong s nhng cây bút  Phan Rí thy có Nguyn L Tuân, Huỳnh Hu Võ, Tô Duy Thch, Đài Nguyên Vu, Hàn Sa. Còn T Thế Mng, Phm Cao Hoàng. Nguyn Dương Quang  là “dân nhp cư”.  Anh em văn ngh Phan Rí có chung mt đc đim là chơn cht, hin lành, ci m,  hào phóng, và anh nào cũng mê thơ. Tôi cũng là dân mê thơ nhưng gp my sư ph này tôi ch là đ t. Người mê thơ nht, b thơ hành nhiu nht là Nguyn L Tuân  (đã qua đi). Gp anh  đâu, trong quán cà ph, ngoài đường…,  anh thường đc ngay mt bài thơ. "Tôi mi làm bài này. Đc cho ông nghe". Anh mê thơ đến đ trong mt bài thơ anh có ước nguyn rng mai kia nếu anh chết, hãy cho anh tiếp tc được sng vi thơ  thế gii bên kia.

DỰNG MỘT LỀU THƠ
TRÔNG RA CỬA BIỂN

Nguyễn Lệ Tuân

mai tôi chết xác tan vào lòng đt
xin hãy cho tôi nm cát máu quê nghèo
dng mt lu thơ trông ra ca bin
đ ngàn năm mãi mãi được qunh hiu

1969

Dng mt lu thơ trông ra ca bin. Đ ngàn năm mãi mãi được qunh hiu. Ôi, mt tâm hn thơ tuyt vi.

Trong hai bài thơ trên, c Nguyn L Tuân và Nguyn Dương Quang đu dùng ch “cát máu”.  Bình Thun, dc theo bin có nhng đi cát màu đ, do gió thi mnh dn dn to thành. Nhiu trn đánh  ác  lit  tng din ra  nhng  đi cát này, nên anh em văn ngh  Phan Rí hay dùng ch “cát máu” như mt cách din đt ni bun chiến tranh. Nguyn Bc Sơn cũng tng có  nhng  câu  thơ  v  nhng  đi cát y : “Đêm nm ng võng trên đi cát. Nghe súng rng xa n cc cù. Cht thy trong lòng mình bát ngát. Ni bun sương khói ca mùa thu” (Mt khu Lê Hng Phong, thơ Nguyn Bc Sơn).

Dung, mt thi bin mn, mt thi k nim vi Nguyn Dương Quang và bn bè Phan Rí. Mùa thu năm 1970,  tôi t giã Dung chuyn v dy h nơi khác. Sau này, có đôi  ln tr li,  ri phi bươn chi lo toan cho cuc sng nên đã nhiu năm chưa có dp quay v./.

PHẠM CAO HOÀNG
May 25, 2012

DUỒNG, MỘT THỜI BIỂN MẶN (Ảnh chụp ở Duồng năm 1970)
Nguyễn Dương Quang (Ngồi, thứ tư từ trái)
Phạm Cao Hoàng (Đứng, thứ hai từ phải)

Phạm Cao Hoàng - Nguyễn Dương Quang
Cà phê 1 giờ khuya, chờ lên máy bay ở phi trường Liên Khương
Đức Trọng, 24.9.2017